【 円分式 】
                                                                                                     < Home >
     
     
     
      基本的な角については、ピタゴラスの定理で幾何学的に求める事ができる。

      四角系: 90度: tan(π/2) =∞                π/2 = arctan(∞)
      三角系: 60度: tan(π/3) =��3              π/3 = arctan(��3)
      五角系: 36度: tan(π/5) =��(5-2��5)    π/5 = arctan(��(5-2��5))

      これらを二分する事を考えよう。
      tanの加法定理より、任意角とその二分角との関係は、次式のようになる。

      tan θ' = ±��(tan^2(θ)+1) -1 / tan(θ)

      同式を適用することで、(2^n)分角が機械的に求まる。

      π/2 → π/4 → π/8 → π/16 → π/32 → ・・・
      π/3 → π/6 → π/12 → π/24 → π/48 → ・・・
      π/5 → π/10 → π/20 → π/40 → ・・・
       

      また、任意角同士の差分も、tanの加法定理で容易に導ける 。

      tan (α-β) = (tan(α)-tan(β)) / (1 + tan(α)tan(β))
       
      ここで、30度-18度、すなわち π/6-π/10 = π/15 を求めると、

      三角・五角複合系: 12度: tan(π/15) = (3��3-��15-��(50-22��5)) / 2

                                                π/15  = arctan( (3��3-��15-��(50-22��5)) / 2 )

      これも二分が可能である。

      π/15 → π/30 → π/60 → ・・・

      一般に、円周の分割を論じる問題を「円分問題」と称す。
      すでに述べたように、π/n の n が素数で表せるものは、2/3/5 であった。
      これは、2=(2^0+1)、3=(2^1+1)、5=(2^2+1)  とも表される。
      同様に、17=(2^4+1)、257=(2^8+1)、65537=(2^16+1)、 すなわち、円の17等分、257等分、65537等分、も可能な事が Gauss によって証明されている。

     


    π/2 = arctan( ∞ )


    π/3 = arctan( ��3 )


    π/4 = arctan( 1 )


    π/5 = arctan( ��(5-2��5) )


                           ��3
    π/6 = arctan( ----- )
                             3


    π/8 = arctan( ��2-1 )

     


                             ��(25-10��5)
    π/10 = arctan( ------------- )
                                      5


    π/12 = arctan( 2-��3 )


                             3��3-��15-��(50-22��5)
    π/15 = arctan( ----------------------- )
                                              2


    π/16 = arctan( ��(4+2��2) -��2 -1 )


                                  1-φ
    π/17 = arctan( ��( ----- ) )
                                  1+φ
     

              ��17-1+��(34-2��17)       ��(17+3��17-��(34-2��17)-2��(34+2��17) )
      φ = ------------------- + ---------------------------------------
                             16                                                   8
       

    π/20 = arctan( -��(5+2��5) +��5 +1 )


    π/24 = arctan( 2��(2+��3) -��3 -2 )


                            ��(10-2��5) +��3 -��15
    π/30 = arctan( --------------------- )
                                             2


    π/32 = arctan( ��(8+4��2+4��(20+14��2)) -��(4+2��2) -��2-1 )


                            ��2��(1-φ) -��(1-φ^2)
    π/34 = arctan( --------------------- )
                                          1-φ
     

      φ =(同上)
       

    π/40 = arctan( ��(12+4��5+2��(50+22��5)) -��(5+2��5) -��5-1 )


    π/48 = arctan( ��(16+8��3+4��(26+15��3)) -2��(2+��3) -��3-2 )


                            ��(110-60��3+46��5-28��15) -3��3 +2��5 -��15+4
    π/60 = arctan( -------------------------------------------- )
                                                                  2



     

    < Home >